• La Passion De Styx

    Onderzoek verricht ik naar denken en kunst, naar de logos of uiteenzetting, overgeleverd in de zogenoemde 'fragmenten', van de 500 v.o.j. levende, Ionische wijsgeer Heraclitus van Ephese, koning zonder onderdanen, en eerste gebruiker van de term filosofie uit het oude Klein-Azie. Bekend is Heraclitus door de uitspraak 'het is onmogelijk tweemaal in dezelfde rivier te treden' (fr.91), 'oorlog is van allen de vader en de koning van allen' (fr.53), en karakteriseringen als, 'het samenvallen van tegenstellingen', 'verborgen harmonie', 'het ene wijze', en het bekende, maar van Plato afkomstige, 'panta rhei'. Het is mijn streven, dat wat Heraclitus te zeggen heeft in zijn logos, zijn manier van handelend denken, te visualiseren, en van commentaar te voorzien. Ik wil hiermee aangeven, welke mogelijkheden de beeldendekunst bezit tot het overdragen van kennis en inzicht, waarbij gevoel en gedachten inhoud onverbrekelijk met de uiterlijke vorm van het kunstwerk zijn verweven, en maak in mijn onderzoek naar de Heraclitische logos bovendien duidelijk dat ook het beeld op zichzelf, als symbool begrepen, toegankelijk kan worden voor het denkend oog. Dat wat mensen verbindt in hun beleving van werkelijkheid is de onderliggende eenheid van de natuur, de wereld en kosmos, eenwording ook van alle tegengestelde principes waar sterfelijkheid en onsterfelijkheid met elkaar verzoend worden, dat is wat de Heraclitische logos probeert uit te drukken. De oorlog van de tegenstellingen, kosmisch vuur, de goddelijke wijsheid als framework waarbinnen leven en dood, oorlog en vrede, dag en nacht als eenheid begrepen kunnen worden. Deze logos, ligt ook besloten in de natuur van de taal, in de structuur van de psyche en in het universele principe waardoor alle dingen zijn zoals ze zijn. Toch is het eerste onderwerp waar mijn onderzoek zich op richt niet de fysieke wereld maar de condition-humaine, de realiteit van ons sterfelijk zijn, die door deel te hebben aan een eeuwigdurende levenscyclus, en het vermogen heeft de dingen cognitief te verstaan, te dragen is. Is ons taalgebruik gericht op helderheid, op klaarheid van expressie, mijn onderzoek uit zich, als het proza van Heraclitus, onvermijdelijk allusief en indirect en is, in de hoop enige geesten tot reflectief denken te verlokken, gericht op paradox, enigma en meervoudigheid, op beeldspeling. Zoals het Delphische orakel dat, niet verklaarde, niet verborg, maar een teken gaf (Fr. 93). Als belangrijk Leitmotiv en metafoor voor het onderzoeksprogramma dienen mij de Griekse onderwereld rivieren, niet voorgesteld als barrieres overgestoken door tot schimmen verwelkte mensen, maar door levenden van vlees en bloed, toonbeeld juist van 'doodloosheid' en eeuwig gaan. Voor mij een manier om a.h.w. vanuit een cirkel naar het midden kijkend, telkens van standpunt wisselend, ingangen te forceren, gezichtspunten te bepalen, en daarbij de logos van Heraclitus te laten 'stromen', tot leven te wekken. Het beeld als bron van de taal en... ogen zijn nauwkeuriger getuigen dan de oren.(Fr.101).